Grote gevaren uit het oosten

Voor de tweede keer binnen een jaar was Rob de Wijk uitgenodigd als spreker op een Studium Generale bijeenkomst aan de Universiteit Twente. Op 29 oktober 2013 ging het over “de wereld in 2050”, vanavond over “Conflict Areas Around the World”. In zijn introducerende woorden vertelde de coördinator van Studium Generale, Peter Timmerman, dat toen Rob de Wijk afgelopen mei werd gevraagd om deze avond in te leiden, niemand enige notie had van het neerstorten van de MH17 en überhaupt van het bestaan van ISIS die de afgelopen weken en dagen de kranten domineerden.

In zijn eerste woorden bestrijd Rob de Wijk meteen dat we de ontwikkelingen in Oekraïne en Noord-Irak niet hadden kunnen voorzien. Zo heeft hij in 1993 meegeschreven aande Prioriteitennota van het Nederlandse ministerie van Defensie waar hij in het hoofdstuk over de internationale veiligheidssituatie heeft geschreven “Potentieel het gevaarlijkst zijn de problemen in de verhouding tussen Rusland en Oekraïne inzake de Krim.” De strijd om de Krim heeft hij dus 21 jaar ervoor voorspeld.

Stellingname tegen de internationale strategie om ISIS te bestrijden

Vandaag stuurden de voorzitters van de Aramese Beweging voor Mensenrechten, Enschede voor Vrede, de Samenwerkende Democratische Organisaties en de Turks-Mediterrane Alawitische Vereniging TAAB namens hun alle in Twente gevestigde organisaties onderstaande gezamenlijke brief aan de leden van de Vaste Commissie Buitenlandse Zaken van de Tweede Kamer over de Nederlandse deelname aan de internationale strijd tegen IS cq. het besluit om Nederlandse F16’s naar Irak te sturen.

Met grote verontrusting volgen wij al geruime tijd de ontwikkelingen in Syrië, Irak en het aanpalende Turkije. Ontwikkelingen die afgelopen zomer weer een nieuwe fase zijn ingegaan door het offensief van de terreurorganisaties Islamitische Staat in Iraq en Syrië. Deze ontwikkelingen zorgden voor grote beroering onder de omvangrijke, uit deze regio afkomstige bevolkingsgroep van naar schatting 20.000 personen die in en rond Enschede woonachtig is en familie in Syrië heeft. Onder hen veel christenen, maar ook jezidi’s, alawieten, soennitische moslims, seculieren, etc. Vanuit onze ervaringen en verbondenheid met deze groepen richten we ons tot u met onze zorgen over de voorgenomen Nederlandse deelname aan de internationale strijd tegen IS.

De oorlog dichterbij

Deze laatste zaterdagmiddag van de Vredesweek begon met het verzamelen van handtekeningen voor het burgerinitiatief tegen kernwapens in de Enschedese binnenstad.

Daarna keren we 100 jaar terug in de tijd naar een verhandeling over de 100 jaar geleden uitgebroken Eerste Wereldoorlog in de Openbare Bibliotheek Enschede door Gerard Kocx.

Oorlog stopt niet bij de grens

Na een maand zaten we weer met Enschede voor Vrede en Pax Christi Bistum Münster in de Oase op de grens van Duitsland en Nederland. Vandaag was het een stuk droger dan toen en dus konden we vandaag wel rond het haardvuur zitten om ons met een grensoverschrijdend thema bezig te houden: het begin van de Eerste Wereldoorlog, deze nazomer 100 jaar geleden.

Dat lijkt een niet erg vanzelfsprekend thema voor een gezamenlijke bijeenkomst. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Nederland neutraal en probeerde de oorlog uit alle macht buiten de deur te houden. Daardoor hebben velen het idee dat de 100-jarige herdenking van het begin van de Eerste Wereldoorlog zoals dat in de landen om ons heen grootschalig plaatsvindt, hier in Nederland niet aan de orde is. Maar natuurlijk is de oorlog destijds niet geheel aan Nederland voorbijgegaan. Alleen al de enorme aantallen vluchtelingen die Nederland destijds moest opnemen hadden een grote impact op de toenmalige bevolking.

Oorlog in het Midden-Oosten

Terwijl de kranten vandaag volstaan met berichten over het besluit van de Nederlandse regering om actief deel te gaan nemen aan de oorlog tegen de Islamitische Staat in Irak en Syrië hoofdzakelijk door bombardementen uit te gaan voeren op gronddoelen in Irak, organiseren Enschede voor Vrede en de Turks-Mediterrane Alawitische Vereniging (TAAB) in het TAAB-gebouw in Hengelo een bijeenkomst met Meltem Halaceli over de door hemzelf opgetekende memoires van haar grootvader over zijn ervaringen als Arabisch-Alawitisch soldaat in het Ottomaanse leger ten tijde van de Eerste Wereldoorlog en de daaropvolgende Turkse Onafhankelijkheidsoorlog.

Meltem Halaceli is zelf in Twente geboren en opgegroeid als dochter van Arabisch-Alawitische ouders afkomstig uit Turkije. Dat leidt al snel tot verschillende identiteiten. Ben je nu Nederlandse, Arabische of Turkse? Een jaar of tien geleden is ze Arabische Taal en Cultuur gaan studeren aan de Universiteit van Amsterdam en toen zij na enige tijd, als enige in haar familie, niet alleen Arabisch kon spreken maar ook kon lezen kreeg ze van haar vader een in het Arabisch geschreven boekje dat hij van zijn vader, haar grootvader, had gekregen, maar dat hij nooit had kunnen lezen. Ook Meltem Halaceli had moeite het te lezen, omdat het boekje niet in het klassiek Arabisch was geschreven maar in een specifiek Noord-Syrisch dialect dat alleen in het huidige Zuid-Turkije wordt gesproken en overigens als dialect op het punt staat uit te sterven omdat veel in Zuid-Turkije levende Arabische-Alawieten in toenemende mate geturkificeerd (en overigens ook gesoennitiseerd) worden. Het dialect is ook nog maar nauwelijks gedocumenteerd. Er bestaan geen woordenboeken of verhandelingen over dit dialect en er zijn überhaupt maar weinig documenten in dit dialect geschreven omdat het in de Arabischtalige wereld gebruikelijk is om klassiek-Arabisch te schrijven los van hoe het in een specifieke regio wordt gesproken. Daardoor kunnen mensen in de Arabischtalige regio wel elkaars geschriften lezen, maar elkaar nauwelijks verstaan.

De oorlog op afstand houden

In zijn introductie tot het vanavond op de Universiteit Twente gehouden mini-symposium “De twee gezichten van drones” illustreerde avond-voorzitter, mede-organisator en Wetenschapswinkelier Egbert van Hattem de voor deze avond gekozen titel aan de hand van twee nieuwsberichten van vandaag. Aan de ene kant worden drones ingezet bij de deze dagen opgevoerde luchtaanvallen boven Irak en Syrië, aan de andere kant maakte Deutsche Post DHL vandaag bekend om met drones medicijnen van de Oostfriese stad Norden naar het Waddeneiland Juist te brengen. Civiel en militair gebruik van drones. En het vage grensgebied daartussen. Dat staat vanavond centraal.

De eerste inleidster is UT-onderzoekster Raffaella Carloni van de het laboratorium voor Mechatronica en Robotica. Zij legt uit dat een drone feitelijk een vliegende robot is. Een onbemand vliegtuig of helikoptertje dat onbemand vliegt en dat ofwel autonoom danwel op afstand aangestuurd doet. Het laatstgenoemde heet “human in the loop”, het eerstgenoemd “human out of the loop”. Er is echter ook een tussenvorm (“human on the loop”) waarbij sommige dingen autonoom worden gedaan en andere op afstand worden aangestuurd of waarbij op afstand kan worden ingegrepen.

Onbruikbare wapens uit een verouderde oost-west-tegenstelling

Vanavond was Krista van Velzen van vredesorganisatie PAX (voorheen IKV Pax Christi) uitgenodigd om in de Enschedese Ambassade voor Vrede (in de Wonne) te spreken over kernwapens. Kernwapens? Dat was toch jaren ’80 met twee grote demonstraties en een Volkspetitionement? Die dingen zijn toch verdwenen met het einde van de Koude Oorlog?

Helaas, niets is minder waar, aldus Krista van Velzen. De tweede grote kernwapenstaten van weleer hebben weliswaar hele batterijen kernwapens opgeruimd, maar ze beschikken nog steeds over een aantal duizenden kernwapens. Genoeg om elkaar en de aarde te vernietigen. Het bovenstaande plaatje maakt duidelijk dat er, zoals bekend, ook andere kernwapenstaten zijn maar de Verenigde Staten en de Russische Federatie (als opvolger van de Sovjet-Unie) bezitten nog steeds verreweg de grootste kernwapenarsenalen.